میراث فرهنگی پاشنه آشیل دولت

- گروه میراث فرهنگی- همانطور که اسفندیار رحیم مشایی، بلندگوی احمدی‌نژاد در سازمان میراث فرهنگی بود و با سیاسی کردن این سازمان ضربات کوبنده‌ای به «میراث فرهنگی» ایران وارد آورد و بعد از 8 سال ریاست او و یاران‌اش جز جنازه‌ای بی‌جان از این سازمان آن باقی نگذاشت، حالا در عملکردی معکوس نهادهای رسمی و غیر رسمی در زیر پا گذاشتن قوانین میراث فرهنگی و پاسخ ندادن به هشدارها و رای‌زنی‌های سلطانی‌فر، رییس فعلی سازمان، تیرهای خود را حواله دولت روحانی می‌کنند.

از سوی دیگر، موضع‌گیری‌ نماینده‌های مجلس حتی در برابر قوانین میراث فرهنگی، نشان از غربت این قوانین در ساحت سیاست دارد. به طوریکه «مهدی کوچک‌زاده»، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی در مورد مسئله «دفن شهدا در مجموعه امیرچخماق» اعلام می‌کند: «استناد به قوانین میراث فرهنگی در برابر دفن شهدا حرف مفت است. مردم نیاز به درس‌گرفتن از شهدا دارند و دفن پیکر پاک شهدا لزومی به بازی‌های دستگاه‌های دولتی ندارد!»

اینچنین است که مکاتبه‌ها، نامه‌ها و رای زنی‌های سازمان میراث فرهنگی منطبق بر قوانین و ضوابط این سازمان راه به جایی نمی‌برد و بافت‌ها، بناهای تاریخی یکی یکی راه ویرانی را پیش می‌گیرند. در کنار این اتفاق‌ها، شایعه استعفای مسعود سلطانی‌فر، دومین رییس سازمان میراث فرهنگی در دولت روحانی نیز به گوش می‌رسد و این سوال مطرح می‌شود که این بار هم میراث فرهنگی، مرغ عزا و عروسی محافل شده است؟

با اینکه این شایعه به جد تکذیب شده و سلطانی‌فر بارها و بارها تاکید کرده که قصد خالی کردن این میدان را ندارد اما باز هم با تغییر و تحولاتی همچون استعفای علی‌رضا تابش، رییس دفتر رییس سازمان میراث فرهنگی، شرایط متزلزل این سازمان را به همه گوشزد می‌کند و بار دیگر این سوال تداعی می‌شود که چرا محمد‌علی نجفی، نامزد محبوب رییس جمهور برای وزرات آموزش و پرورش از سازمان میراث فرهنگی استعفا کرد؟

اتفاقات روزهای اخیر و برخورد برخی از رسانه‌ها در مورد قوانین سازمان میراث فرهنگی نیز بسیار تامل برانگیز است. به عنوان مثال موضوع‌گیری برخی از رسانه‌ها در مورد روزنامه ایران: واکنش روزنامه دولتی ایران در مطلبی با تیتر «واکنش به دفن‌شهدا در امیرچخماق‌یزد»: سازمان میراث فرهنگی بعد از دفن شهدا در محوطه تاریخی در میدان امیرچخماق یزد، مسئولیت هرگونه عواقب فرهنگی و تاریخی و حفاظت از این بنا را متوجه کسانی دانست که بر خلاف قوانین مرتبط و تصمیمات مراجع قانونی استان، اقدام به این کار کرده‌اند.

به نظر می‌رسد که قوانین میراث فرهنگی، مفاهیم‌شان تغییر کرده ولی آیا این مفاهیم در مواجه با سیاست تغییر کرده‌اند یا تغییر بازی سیاست آن‌ها را مورد دخل و تصرف داده است؟ هر چند که دفن شهدا در مجموعه امیرچخماق انجام شده اما داغ میراث فرهنگی سر درازی دارد.

از خاطر مردم نرفته است که فعالیت گسترده بلدوزرها در ضلع شرقی شاهچراغ و در نزدیکی خانه تخریب‌شده پورنواب و خانه ثبت‌شده اکبری چگونه در حالی انجام شد که شورای عالی معماری شهرسازی اجرای طرح توسعه 57 هکتاری حرم شاهچراغ و تخریب‌ خانه‌های تاریخی و فاقد ارزش تاریخی محله اسکندری شیراز را لغو کرده بود.

به فاصله چند ماه بعد یکی از شرکت‌های وابسته به شهرداری برای پیشروی بلوار شهید انصاری شرقی بدون هماهنگی با میراث‌فرهنگی اقدام به تخریب بنایی کرد که در بافت تاریخی و حریم مسجد و مدرسه حیدریه قرار داشت. به‌گفته معاون میراث‌فرهنگی قزوین، چند روز پیش درحالی این شرکت قصد تخریب این مغازه را داشت که میراث‌فرهنگی با ممانعت از این اقدام مخرب، اعتراض و شکایت خود را به‌صورت رسمی اعلام کرده بود.

قد علم کردن شهرداری در برابر سازمان میراث فرهنگی هرچند سر دراز دارد اما در مواردی که کوتاهی نکردن سازمان میراث فرهنگی ثابت می‌شود، جای بسی سوال می‌گذارد که چرا این بی حرمتی به قوانین میراث فرهنگی اینقدر آسان انجام می‌شود. مصداق آن خانه «عین‌الدوله» است که هر چند شعبه سی‌وسوم دیوان عدالت اداری، دستور توقف عملیات ساخت‌وساز در ضلع جنوبی عمارت «عین الدوله» را صاد�� می‌کند و مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران می‌گوید: میراث فرهنگی استان تهران مطابق ارسال دادخواست از سوی شعبه سی‌وسوم دیوان عدالت اداری با تبادل لایحه‌ای مخالفت خود را در خصوص اجرای عملیات عمرانی در حریم و عرصه اثر اعلام کرده است. شهرداری همچنان به کار خود ادامه می‌دهد. آیا حکم دیوان عدالت اداری در این زمینه به راحتی نادیده گرفته می‌شود. چرا چنین اتفاقی می‌افتد؟

این در حالی است که در مواردی این قوانین چنان رعایت می‌شود که جای بسی تعجب می‌شود: نمونه آن خبری مربوط به شهر تاریخی یزد است: مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد اعلام کرد که کارمند فنی یکی از بانکهای یزد در محدوه بافت تاریخی شهر به دلیل عدم رعایت ضوابط میراث فرهنگی در زمینه نصب تابلو به شش ماه حبس محکوم شد.

قانون باید به درستی اعمال شود و جای هیچ شک و شبهه‌ای نیست و اگر این اتفاق نیافتد، هرج و مرج جامعه را فراخواهد گرفت اما مسئله اساسی اینجاست که چرا چندان وقعی به قوانین میراث فرهنگی از سوی نهادها و سازمان‌های رسمی و غیر رسمی داده نمی‌شود؟ آیا دلیل اصلی آن پاشنه آشیل شدن این سازمان در عرصه سیاسی است؟

فاطمه ‌علی اصغر

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه