در حالی در آستانه سی امین جشنواره موسیقی فجر هستیم که نسبت به آینده پویا و بالنده این چنگ خوش صدای موسیقی بشدت نگرانیم.

ایسکا نیوز: در حالی در آستانه سی امین جشنواره موسیقی فجر هستیم که نسبت به آینده پویا و بالنده این چنگ خوش صدای موسیقی بشدت نگرانیم. کافی ست نگاهی گذرا به سه دهه عمر پر فراز و نشیب مهم ترین رویداد موسیقی کشور داشته باشیم.

در گزارش زیر تمام نکات برجسته 30 دوره گذشته را بررسی کرده ایم:

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟

بهار در زمستان

جشنواره موسیقی فجر در سال 1364 و با نام اولیه «جشنواره سراسری سرود و آهنگ های انقلابی» شکل گرفت؛ اولین دوره این جشنواره با شرکت 20  گروه در تهران برگزار شد تا آغازی بر مهمترین رویداد موسیقی کشورمان در سال های آینده باشد.

پس از گذشت چهار سال برگزاری تحت نام  «سرود و آهنگ های انقلابی»، در دوره پنجم،  این جشنواره عنوان« جشنواره موسیقی فجر» به خود گرفت. این اتفاق در سال 1368  همزمان با  رونمایی از   آرم و نشانه و نماد  رسمی برای این جشنواره نیز برای جشنواره موسیقی فجر صورت گرفت.

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟

صدای سیمرغ جهانی شد

این جشنواره در سال 1370 و در هفتمین دوره خود برای اولین بار شکل بین المللی به خود گرفت و بخش «معرفی موسیقی ملل مسلمان» به آن اضافه شد که  اجرای  یک گروه موسیقی از تاجیکستان(گروه استاد آدینه هاشم اف و گروه دولتمند خلف)، هنرنمایی گروه  استاد بسم الله خان (نوازنده مشهور شهنای) و اجرای خاطره انگیز  استاد هابیل علی اف از جمهوری آذزبایجان با آواز نصرالله ناصح پور ثمره آن بود.

بانوان هم آمدند

از این پس بود که هر ساله جشنواره موسیقی فجر میزبان گروه های موسیقی از کشورهای مختلف دنیا بود و این روند ادامه داشت تا اینکه در سال 1376 جشنواره سیزدهم موسیقی فجر برای اولین بار بخشی تحت عنوان«ویژه بانوان» به آن اضافه شد که پس از انقلاب 57 در نوع خود بی نظیر بود

در سالهای بعد هم در ادوار مختلف جشنواره موسیقی فجر  شاهد ایجاد بخش هایی بعضا  جالب توجه بودیم.  اما به هر روی این روند نوید بخش پویایی و بالندگی این جشنواره در سالهای آتی بود. بخش های ساز سازی و پایان نامه های موسیقی از جمله این اتفاقات خوشایند بود.

در دوره بیستم نگاه جشنواره به طور خاص و ویژه به بحث پژوهش در موسیقی بوده و در  دوره بیست و سوم بخش رقابتی در جشنواره موسیقی فجر راه اندازی شد و در دوره های بعدی نیز موضوع جوانگرایی در جشنواره مطرح شد

در این دوره 70 گروه داخلی و خارجی  در تالارهای شهر به روی صحنه رفتند به طوری که در بخش جنبی 59 گروه در ژانرهای کلاسیک، سنتی، ارکسترال، کودک و بانوان و 11 گروه در بخش بین الملل به اجرا پرداختند.

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟


ستاره ها ماه مجلس شدند

در جشنواره بیستم هنرمندان برجسته ای چون جلال ذوالفنون، حسام الدین سراج، محمدعلی کیانی نژاد، داریوش پیرنیاکان، حمیدرضا نوربخش، کیوان ساکت، دلبر حکیم آوا، پری زنگنه،فریبا جواهری، شهلا میلانی، نسرین ناصحی و ... در قالب گروههایی اجراهایی را برگزار کردند همچنین فرهنگ شریف و هوشنگ ظریف هم در قالب گروههای خود و هم به صورت تکنوازی به روی صحنه رفتند. بزرگان موسیقی نواحی ایران نیز در طول جشنواره در بخشی که با عنوان شب سازها نامگذاری شده بود و به نوعی هم پژوهش در موسیقی نواحی و هم اجرا بود موسیقی منطقه خود را ارائه کردند.

یکی از نکات جشنواره بیستم موسیقی فجر اجرای برگزیدگان 19 دوره جشنواره ، سخنرانی همایون خرم، احمد پژمان، علیرضا مشایخی، ژان دورینگ، شاهین فرهت و ... در بخش پژوهش بود. در جشنواره بیستم ارکستر سمفونیک تهران به رهبری طالب خان شهیدی رهبر میهمان تاجیکی و ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی و خوانندگی علیرضا قربانی و سالار عقیلی به روی صحنه رفتند

در این دوره حضور گروه های بین الملل چشمگیر بوده است به طوری که این گروهها در سه سالن برگزاری همچون تالار وحدت، فرهنگسرای نیاوران و فرهنگسرای بهمن به اجرا پرداخته اند.

اما در جشنواره بیست و یکم حضور چهره های برجسته موسیقی ایران چون فرهنگ شریف با گروه فرهنگ، حسین دهلوی با ارکستر مضرابی ایران در جایگاه رهبر،احمد ابراهیمی به عنوان سخنران در بخش پژوهش موسیقی ردیف دستگاهی ایران، داریوش طلایی به عنوان نوازنده تار در بخش پژوهش موسیقی ردیف دستگاهی ایران، جلال ذوالفنون با گروه ذوالفنون این دوره از جشنواره را از تمام ادوار قبل و بعد خود متمایز ساخت.

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟

نقش پررنگ پژوهش در جشنواره های قبل

شکل گیری ارکستر موسیقی سنتی به رهبری محمدجلیل عندلیبی و حضور 20 گروه جدید، همچنین حضور پررنگ هنرمندان موسیقی نواحی، حضور "استیون بلام"  اتنوموزیکولوگ برجسته آمریکایی و سخنرانی اش در بخش پژوهش موسیقی نواحی ایران درباره منظومه های خراسانی و نیز حضور و اجرای رامیز قلی اف نوازنده برجسته تار آذری به عنوان نوازنده مهمان ارکستر موسیقی ملی و به عنوان نوازنده گروه موسیقی کشور آذربایجان،  از دیگر رخدادهای مهم این دوره از جشنواره بود.

در این دوره از جشنواره بخش ویژه‌ ای با عنوان یادمان مرحوم استاد رحیم موذن زاده اردبیلی به جشنواره اضافه شد که در آن نشستهای پژوهشی همراه با اجراهایی از استادان موسیقی این حوزه برگزار شد. در جشنواره بیست و یکم ارکستر سمفونیک تهران به رهبری لوریس چکناواریان و ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی به اجرا پرداختند.

 درخشش اساتید و ترنم موسیقی مقامی

اما در جشنواره بیست و دوم موسیقی فجر شاهد رویدادهایی بودیم که به احاظ اهمیت  و تاثیر گذاری فرهنگی بسیار پر اهمیت بود.

این جشنواره به صورت غیررقابتی برگزار شد و86 گروه در بخش داخلی و 8 گروه در بخش بین الملل به اجرا پرداختند. یکی از شاخصه های جشنواره بیست و دوم بخش تکنوازی اساتید موسیقی بود که در خانه هنرمندان ایران برگزار شد .

همچنین در این دوره بخش مجزایی با عنوان موسیقی اقوام در کنار اجراهای بخش جنبی قرار گرفت که طی آن بزرگان موسیقی نواحی به اجرای موسیقی منطقه خود پرداختند

در کنار این بخش، نمایش فیلم های مجموعه استادان موسیقی مقامی ایران نیز در خانه هنرمندان ایران به نمایش در آمد

یکی از نکات بارز بیست و دومین جشنواره موسیقی فجر اجرای گروه شمس به سرپرستی کیخسرو پورناظری با ارکستر فیلارمونیک اکراین بود که در تالار بزرگ کشور برگزار شد درواقع در این تالار تنها این گروه به روی صحنه رفت

در این دوره ارکستر سمفونیک تهران به رهبری نادر مشایخی و ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی و خوانندگی علیرضا قربانی اجرا رفت.همچنین همزمان با نامگذاری سال 85 با نام «پیامبر اعظم» سمفونی رسول عشق و امید به آهنگسازی لوریس چکناواریان با ارکستر فیلارمونیک اکراین و به رهبری این هنرمند اجرا شد.

در جشنواره بیست و دوم بخش جوان نیز در کنار دیگر بخش ها قرار گرفته بود و در آن 200 هنرمند زیر 23 سال در قالب 30 گروه تک نواز و گروه نواز به صورت دونوازی، سه نوازی و گروهی به اجرا پرداختند .مسئولیت شناسایی و انتخاب این گروهها به عهده محمدعلی کیانی نژاد بود که در شاخه های موسیقی ایرانی، کلاسیک و محلی در رشته های نوازندگی و خوانندگی هنرمندان جوان را انتخاب کرده بود که البته بخشی از جوانان شرکت کننده در این بخش از برگزیدگان جشنواره های دوره های قبل موسیقی جوان بودند.

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟
 
جوانان پاپ و بزرگان موسیقی در کنار هم

در جشنواره  بیست و سوم موسیقی فجر شاهد بودیم که،در جشنواره بیست و سوم بزرگانی چون هوشنگ کامکار ، جلال ذوالفنون، علیرضا مشایخی،ملیحه سعیدی، فرید عمران،مسعود شعاری،پری زنگنه و ... در بخش اجرای کنسرت حضور داشتند.

در این دوره ارکستر سمفونیک تهران به رهبری هوشنگ کامکار و ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی و خوانندگی رشید وطن دوست و سالار عقیلی به روی صحنه رفت.

شعار محوری این دوره جشنواره موسیقی فجر ، کشف استعدادهای جدید در گروه های موسیقی سراسر کشور و بویژه در شهرستان ها و حمایت از آنان برای رشد و حضور در عرصه های حرفه ای موسیقی بود

مهمانان خارجی جشنواره در بخش بین الملل نیز با تکیه بر اجرای موسیقی ملل مسلمان از کشورهای پاکستان، لبنان، تاجیکستان و ترکیه به روی صحنه رفتند و دو گروه خارجی دیگر نیز از کشورهای شیلی و اکراین در جشنواره حضور یافتند.

اضافه شدن بخش موسیقی پاپ به جشنواره موسیقی فجر از نکات بسیار مهم جشنواره بیست و چهارم بود. استقبال بسیار خوب مردم و هنرمندان از این قسمت بیانگر این مهم بود که تا کنون جای موسیقی پاپ در جشنواره ای که مهم ترین رویداد فرهنگی موسیقی کشور است خالی بوده.

یکی از شاخصه های بسیار پررنگ جشنواره بیست و چهارم حضور محمدرضا لطفی نوازنده برجسته تار با گروههای همنوازان شیدا به خوانندگی محمد معتمدی و بانوان شیدا به خوانندگی علیرضا شاه محمدی  بود. این هنرمند بعد از 25 سال دوری از کشور با حضورش در ایران برای اولین بار در جشنواره موسیقی فجر حضور پیدا کرد و آلبوم سپیده را که با گروه همنوازان شیدا اجرا کرد. این آهنگساز همچنین در یکی از روزهای برگزاری جشنواره نشستی را با عنوان موسیقی و تحولات اجتماعی برگزار نمود

در این دوره که بین دو عید قربان و غدیر برگزار شد بزرگان موسیقی ایران همچون فرهنگ شریف،‌منصور نریمان، هادی منتظری،‌مجید کیانی، جلال ذوالفنون و محمد اسماعیلی در بخش تکنوازی به اجرا پرداختند.

بررسی ادوار مختلف در جشنواره بیست و پنجم

در جشنواره بیست و چهارم ارکستر سمفونیک تهران به رهبری منوچهر صهبایی و ارکستر ملی به رهبری فرهاد فخرالدینی و خوانندگی سالار عقیلی و رشید وطن دوست به روی صحنه رفت. نشستهای پژوهشی نیز همانند دوره های گذشته با پرداختن به یک موضوع خاص (ارزیابی و نقد و بررسی فعالیتهای حوزه های مختلف در سی سال گذشته) در خانه هنرمندان ایران برپا شد.

اما  جشنواره بیست و پنجم موسیقی فجر تقریبا به صورت یک جشنواره نه چندان پر و پیمان برگزار شد تا مهم ترین دستاورد این جشنواره همانا برپایی آن باشد. البته ناگفته نماند که جشنواره بیست و پنجم خود گویای این حقیقت بود که پشت هر جشنواره موفقی، دبیری اهل فن و کاربلد می بایست حضور داشته باشد.

تکنوازی استادان موسیقی  چون فرهنگ شریف، مجید ناظم پور، جواد بطحایی، هادی منتظری، بهرام ساعد، مسعود حبیبی، حسن ناهید، فربد یداللهی،دلبر حکیم آوا، علیرضا تفقدی، فرزین طهرانیان،مهرداد پاکباز در این جشنواره را باید به عنوان جذاب ترین بخش از تمام ادوار جشنواره های موسیقی فجر دانست.

در این دوره کارگاههای آموزشی سازهای بادی توسط نوازندگان دو گروه خارجی «کویینتت سازهای بادی اسلواک» از اسلواکی و «تریوی رادیون» از هلند در حاشیه جشنواره برگزار شد.همچنین شهرداد روحانی رهبر بین المللی ایرانی نیز در جشنواره حضور داشت به طوری که با ارکستر سمفونیک تهران به مدت 2 شب در تالار وحدت به روی صحنه رفت.

سال جشنواره موسیقی فجر چگونه گذشت؟

ارکستر ملی با رهبر جوانش در جشنواره بیست و ششم

ارکستر موسیقی ملی ایران نیز در جشنواره بیست و ششم بعد از یک سال و اندی تعطیلی به رهبری بردیا کیارس اجرا داشت و ��عوت حداکثری از هنرمندان گرافیست ایران برای طراحی پوستر این جشنواره  هم در نوع خود اقدامی شایسته تقدیر بود.

جشنواره سی ام و آینده ای بسیار مبهم و نا امید کننده

به هر روی جشنواره موسیقی فجر طی این سال ها فراز و فرودهای بسیاری را از سر گذرانده و تلاش داشته تا در جریان موسیقی کشورمان اثر گذار باشد.اما  مهمترین رویداد موسیقی داخل ایران  متاسفانه به هیچ روی شباهتی به مهم ترین رویداد فرهنگی عرصه موسیقی ایران با چنان پشتوانه و سابقه در خور توجهی ندارد.

با نگاهی به این سه دهه فعالیت جشنوار موسیقی فجر بخوبی می توان دریافت که هر سال جشنواره ای برگزار کردیم تا فقط جشنواره ای را برگزار کرده باشیم.  رویدادهای قابل توجه و تحسین برانگیز در ادوار مختلف این جشنواره متاسفانه به دلیل فقدان برنامه ریزی درازمدت و مدیریت های  بدون چشم انداز حکم جرقه هایی داشتند که در تاریکی خودنمایی کرده و برای همیشه خاموش شدند. به همین دلیل است که در آستانه  سی امین جشنواره موسیقی فجر هم با نگاهی به جدول برنامه های موسیقی فجر آنرا بیشتر به فست فودی دم دستی شبیه میبینیم تا سفره ای گسترده با انواع غذاهای دندان گیر. تو گویی فقط در چند ماه آخر منتهی به آغاز جشنواره از هر آنچه دم دست داشتیم بهره گرفتیم تا جشنواره سی ام را هم برگزار کنیم و برود تا سال آینده.

جشنواره ای را که در دوره هایی " انور براهم" را در صحنه ها دیده ،  سوز کمانچه علی اف را شنیده، با بسم الله خان هم نفس شده و بسیاری از بزرگان موسیقی ایران چون نگین هایی درخشان زینت بخش آن بودند در استانه برگزاری تازه ترین دوره خود جز نادر و علیرضا مشایخی هیچ نام بزرگ دیگری همراهی نمی کند. چرا؟

شاید پاسخ دقیق و درست به این سوال گامی باشد برای بازگشت روزهای طلایی گذشته به جشنواره موسیقی فجر یا همان مهم ترین رویداد موسیقی کشور.

در جشنواره سی ام فجر نه خبری از بزرگان ایرانی است و نه خبری از بزرگان خارجی. جشنواره ای است که جذابترین بخش آن در تالار همایش های برج میلاد برگزار خواهد شد. جشنواره ای است که هیچ آرشیو و سند مکتوب و قابل دسترسی از آن  وجود ندارد. طبیعی است آنگاه که نتوانی گذشته را درست ببینی لاجرم چشم اندازی از آینده هم نخواهی داشت.
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه